ΘΕΜΑ: Θέσεις πάνω στο Σχέδιο Νόμου για την Εκπαίδευση των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες.

Μελετώντας την προσπάθεια του ΥΠ.Ε.Π.Θ. για αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό της Ειδικής Αγωγής, που περιγράφεται στο Σχέδιο Νόμου για την Εκπαίδευση των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες (ο σύγχρονος όρος είναι Άτομα με Ιδιαιτερότητες), με έκπληξη διαπιστώσαμε ότι απουσιάζει παντελώς οποιαδήποτε αναφορά σχετική με τον τομέα της Φυσικής Αγωγής για Άτομα με Ειδικές Ανάγκες ή Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής (ΠΦΑ, στη σύγχρονη διεθνή ορολογία).

Με δεδομένη τη σημασία της κίνησης ως μέσο διαπαιδαγώγησης των παιδιών με διαφορετικές ανάγκες από τη μία πλευρά και την πρωτεύουσα θέση που κατέχει το μάθημα της ΠΦΑ διεθνώς (Ευρώπη και Αμερική) από την άλλη, θεωρούμε λυπηρό το γεγονός του αποκλεισμού της ΠΦΑ από το παρόν Σχέδιο Νόμου.

Καταθέτουμε λοιπόν τις απόψεις μας για την αναγκαιότητα της νομοθετικής υποστήριξης της διδασκαλίας του μαθήματος της ΠΦΑ στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής καθώς και των δικαιωμάτων των καθηγητών / τριών Φυσικής Αγωγής.

Η κυρίαρχη αντίληψη που υιοθετείται σήμερα από την πλειοψηφία των επιστημόνων της Ειδικής Αγωγής είναι ότι σε όλα τα άτομα πρέπει να παρέχονται ίσες ευκαιρίες ανάπτυξης στον ανώτατο δυνατό βαθμό κάθε ψυχοσωματικής και πνευματικής πτυχής της προσωπικότητάς τους, ανεξάρτητα από το νοητικό ή κινητικό επίπεδο στο οποίο βρίσκονται.

Η επιστήμη της Φυσικής Αγωγής έχει σα στόχο με την ψυχοκινητική προσέγγιση από την προσχολική κιόλας ηλικία, να συμβάλει θετικά στη ψυχοσωματική ανάπτυξη του ατόμου. Προσπαθεί με τα κατάλληλα μέσα, να διαμορφώσει τη συμπεριφορά των παιδιών με ειδικές ανάγκες, έτσι ώστε αυτά να έχουν τις δυνατότητες για να πετύχουν τις μεγαλύτερες δυνατές κατακτήσεις στον εκπαιδευτικό, επαγγελματικό και κοινωνικό τομέα. Πιο συγκεκριμένα, επιδιώκει την ανάπτυξη των βασικών κινητικών δεξιοτήτων και τη γνώση του σώματος καθώς και του υλικού και κοινωνικού περιβάλλοντος. Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η κοινωνική προσαρμογή, ελαττώνεται η μοναξιά αλλά κυρίως ενισχύεται η αυτοπεποίθηση και η δημιουργικότητα.

Η επιστήμη της Προσαρμοσμένης (Ειδικής) Φυσικής Αγωγής βασίζεται στις αρχές που διέπουν τη Φυσική Αγωγή και αποτελεί μια διεπιστημονική προσέγγιση της ταυτότητας και των απαντήσεων των ψυχοκινητικών προβλημάτων των ατόμων καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Τα προβλήματα αυτά μπορεί να ενυπάρχουν στο ίδιο το άτομο ή το περιβάλλον στο οποίο αυτό κινείται. Η Προσαρμοσμένη Φυσική Αγωγή λοιπόν, αποτελεί μια εφαρμοσμένη επιστήμη υποστήριξης των ατομικών ιδιαιτεροτήτων και προσαρμογής στις ιδιαιτερότητες αυτές και ένα σύστημα προσφοράς κατάλληλα σχεδιασμένο ώστε να εξισορροπούνται οι διαφορές αυτές μέσα από την κίνηση.

Όλοι οι προαναφερόμενοι στόχοι συμπίπτουν με τις επιδιώξεις που θέτει το Υπουργείο στο άρθρο 32 του Ν. 1566/85 στα πλαίσια των σκοπών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Τόσο στο νόμο περί Ειδικής Αγωγής των Η.Π.Α. (94-142), όσο και σε αντίστοιχες νομοθεσίες των περισσότερων Ευρωπαϊκών κρατών, το μάθημα της ΠΦΑ συμπεριλαμβάνεται και θεωρείται ισότιμο με τα άλλα μαθήματα στα σχολεία και στα κέντρα εκπαίδευσης Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες. Στην Ελλάδα διδάσκεται στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής, στα πλαίσια του Προγράμματος “Αθλητισμός και Άτομα με Ειδικές Ανάγκες”, δυστυχώς όμως μέχρι και σήμερα η οργάνωσή του εμπίπτει στη δικαιοδοσία της Γ.Γ.Α. και όχι του Υπουργείου Παιδείας. Θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι πρόκειται για ένα πρόγραμμα που δε διαθέτει έμπνευση και φιλοσοφία και γι’ αυτό υπάρχουν σοβαρά προβλήματα οργάνωσης και εφαρμογής του στην πράξη. Σαν αποτέλεσμα αυτής της πρόχειρης αντιμετώπισης, το μάθημα έχει υποβαθμιστεί (το πρόγραμμα λειτουργεί μόνο μερικούς μήνες το χρόνο) και οι καθηγητές / τριες Φυσικής Αγωγής που διδάσκουν στο πρόγραμμα αυτό, παρά την πολύχρονη εμπειρία τους και την ιδιαίτερη ευαισθησία τους, εκπαιδευτικά περιθωριοποιούνται και οικονομικά φυτοζωούν (είναι ωρομίσθιοι και δεν έχουν ακόμα λάβει αποδοχές του τρέχοντος έτους).

Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός, ότι όλο και περισσότεροι καθηγητές / τριες Φυσικής Αγωγής αποκτούν εξειδίκευση (στο εξωτερικό κυρίως) στον τομέα της Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής, χωρίς όμως να αξιοποιούνται κατάλληλα από την Ελληνική Πολιτεία.

Με δεδομένη λοιπόν τη σημασία της κίνησης ως μέσο αγωγής των παιδιών με ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες από τη μία πλευρά και την πρωτεύουσα θέση που κατέχει το μάθημα της Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής διεθνώς (Ευρώπη και Η.Π.Α.) από την άλλη, θεωρούμε επιβεβλημένη την άμεση αντιμετώπιση του θέματος από τις αρμόδιες επιτροπές του ΥΠ.Ε.Π.Θ. και τη δρομολόγηση συγκεκριμένων λύσεων.

Πιστεύουμε σε ουσιαστικές παρεμβάσεις και καταθέτουμε τις απόψεις μας για την αναγκαιότητα της νομοθετικής υποστήριξης της διδασκαλίας του μαθήματος της ΠΦΑ στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής καθώς και των δικαιωμάτων των καθηγητών / τριών Φυσικής Αγωγής που έχουν εξειδίκευση στην Προσαρμοσμένη Φυσική Αγωγή.

Πιστεύουμε ότι είναι απαραίτητο, ο / η καθηγητής / τρια Φυσικής Αγωγής με εξειδίκευση στην Προσαρμοσμένη Φυσική Αγωγή, να έχει τη δυνατότητα να ασκεί την επιστήμη του, μέσα σ’ ένα σταθερό πλαίσιο εργασίας και να συμβάλλει με αυτόν τον τρόπο στην αναβάθμιση του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και στην εδραίωση της πεποίθησης ότι η κίνηση αποτελεί ζωτικό παράγοντα ανάπτυξης της προσωπικότητας για όλα τα παιδιά.

Ακόμη θεωρούμε απαραίτητο, ο / η καθηγητής / τρια Φυσικής Αγωγής με εξειδίκευση στην Προσαρμοσμένη Φυσική Αγωγή να αποτελεί μέλος μίας επιστημονικής ομάδας, η οποία θα απαρτίζεται από ψυχολόγο, ειδικό παιδαγωγό, εργοθεραπευτή, λογοθεραπευτή και φυσιοθεραπευτή, με αρμοδιότητες διάγνωσης, αξιολόγησης και σχεδιασμού ποιοτικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Προτείνουμε :

• τη δημιουργία οργανικών θέσεων καθηγητών / τριών Φυσικής Αγωγής με εξειδίκευση στην Προσαρμοσμένη Φυσική Αγωγή, στο Ειδικό Προσωπικό των Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής
  Τα προσόντα αυτών που θα διορίζονται (μόνιμοι ή αναπληρωτές) να αξιολογούνται από ειδική επιτροπή σύμφωνα με τα παρακάτω κριτήρια:

*Χρόνος απόκτησης πτυχίου Τ.Ε.Φ.Α.Α. – 1 μόριο ανά χρόνο
*Προϋπηρεσία στο χώρο της Π.Φ.Α. – 1 μόριο ανά χρόνο
*Κατεύθυνση / Επιλογή Ειδικής Αγωγής σε ΤΕΦΑΑ – 1 μόριο
*Ειδικότητα Ειδικής Αγωγής σε ΤΕΦΑΑ – 2 μόρια
*Μεταπτυχιακός τίτλος στην Ειδική Αγωγή – 4 μόρια
*Διδακτορικός τίτλος στην Ειδική Αγωγή – 5 μόρια
*Άλλο πτυχίο Παιδαγωγικού Τμήματος – 2 μόρια
Ψυχολογικού Τμήματος – 2 μόρια
Σχολής Φυσιοθεραπευτών – 2 μόρια
Σχολής Εργοθεραπευτών – 2 μόρια
Σχολής Λογοθεραπευτών – 2 μόρια
*MΟNΟ σε περίπτωση ισοβαθμίας, του ίδιου έτους αποφοίτησης, να ισχύουν τα κοινωνικά κριτήρια.

• τη συμμετοχή τους στα Κέντρα Διάγνωσης, Αξιολόγησης και Συμβουλευτικής Υποστήριξης (Κ.Δ.Α.Υ.)
  να καταρτιστούν επιμορφωτικά προγράμματα που να προάγουν την επιστήμη της Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής και την εφαρμογή της στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής.

Ελπίζουμε ότι θα κατανοήσετε την αγωνία μας ως Καθηγητών / τριων Φυσικής Αγωγής και θα προχωρήσετε στην αναγνώριση του έργου μας ως Καθηγητών / τριων Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής στις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής. Εμείς από την πλευρά μας, είμαστε στη διάθεσή σας και ελπίζουμε ότι πριν από τις επικείμενες αποφάσεις σας θα έχουμε την ευκαιρία να συνεργαστούμε μαζί σας.

Μόνο τότε θα μπορούμε να μιλάμε για μια ευρύτερη αντίληψη του όρου της Ειδικής Αγωγής, έτσι όπως αυτή υπάρχει σε όλα σχεδόν τα ανεπτυγμένα κράτη.

Πίνακας αποδεκτών επιστολών ειδικής αγωγής